ชาวเมาท์ฯ คะ… หลินเพิ่งนั่งอ่านกฎหมายฝรั่งเศสฉบับหนึ่งที่ออกมาตั้งแต่ต้นปี 2024 แล้วรู้สึกว่าเรื่องนี้ต้องเอามาเมาท์ให้ฟังเลยค่ะ เพราะมันเกี่ยวกับสิ่งที่พ่อแม่หลายคนในกลุ่มชาวเมาท์ฯ ทำอยู่ทุกวัน โดยไม่รู้ว่ามีกฎหมายรองรับและกำกับอยู่ด้วยค่ะ
เรื่องนี้คือ เรื่องของการโพสต์รูปลูกลงโซเชียลค่ะ🤳
โพสต์รูปลูกลงเน็ต ตัดสินใจคนเดียวได้ไหม
ก่อนอื่น หลินอยากให้ลองคิดตามนะคะ
ตอนที่เราโพสต์รูปลูกลงในกลุ่มครอบครัว หรือโพสต์ลง Facebook ส่วนตัว เราคิดว่ามันคืออะไร ส่วนใหญ่คงคิดว่าคือ การ “แชร์ความสุข” ธรรมดาๆ ไม่ได้จริงจังอะไร
☝️ แต่ฝรั่งเศสมองต่างออกไปค่ะ
กฎหมาย Loi n° 2024-120 du 19 février 2024 ระบุชัดเจนว่า การเผยแพร่ภาพหรือวิดีโอของเด็กบนอินเทอร์เน็ต ถือเป็น “acte non usuel” ซึ่งก็คือ การกระทำที่ไม่ใช่เรื่องปกติธรรมดา และต้องได้รับความเห็นชอบจากพ่อแม่ทั้งสองฝ่ายที่มีอำนาจปกครองร่วมกัน (autorité parentale) ค่ะ
💋 พูดง่ายๆ คือ ถ้าคุณกับอีกฝ่ายยังมีสิทธิ์ปกครองร่วมกัน แม้จะหย่ากันไปแล้ว คุณก็ไม่สามารถโพสต์รูปลูกได้โดยไม่ขอความเห็นชอบจากอีกฝ่ายค่ะ
ฟังดูเข้มงวดใช่ไหมคะ แต่กฎหมายนี้มีเหตุผลค่ะ
🤓 ก่อนหน้านี้กฎหมายไม่ได้พูดถึงเรื่อง “ภาพของเด็ก” บนอินเทอร์เน็ตอย่างชัดเจนค่ะ จนกระทั่ง Défenseur des droits (ผู้พิทักษ์สิทธิ) ออกรายงานในปี 2022 เตือนว่า การละเมิดความเป็นส่วนตัวของเด็กบนอินเทอร์เน็ตเพิ่มขึ้นอย่างน่าเป็นห่วง โดยเฉพาะภาพที่พ่อแม่โพสต์เองค่ะ
มีสถิติที่ทำให้หลินนั่งค้างเลยค่ะ ว่า 50% ของภาพที่หมุนเวียนในฟอรัมล่วงละเมิดเด็ก มาจากภาพที่พ่อแม่โพสต์เองบนโซเชียลมีเดียค่ะ 😰
นอกจากนั้นยังมีความเสี่ยงอื่นๆ อีกค่ะ เช่น:
- empreinte numérique (ร่องรอยดิจิทัล) ที่ถูกสร้างขึ้นตั้งแต่เด็กยังไม่มีโอกาสเลือกเองว่าอยากให้ภาพตัวเองอยู่บนอินเทอร์เน็ตไหม ซึ่งมีข้อมูลว่า 39% ของเด็กมีร่องรอยดิจิทัลก่อนที่จะเกิดด้วยซ้ำค่ะ เพราะพ่อแม่โพสต์รูปอัลตราซาวนด์หรือรูปท้อง
- ภาพที่ถูกนำไปใช้ในทางที่ผิด เช่น การ harassment, cyberbullying, หรือแม้กระทั่งการใช้สร้าง deepfake
- ความเสี่ยงในอนาคตที่ควบคุมไม่ได้ เช่น รูปวัยเด็กที่โผล่มาตอนสมัครงานหรือเริ่มชีวิตใหม่
ปรากฏการณ์นี้มีชื่อเรียกว่า “sharenting” ค่ะ คือ sharing + parenting รวมกัน หมายถึง พฤติกรรมของพ่อแม่ ที่ชอบแชร์รูปลูกบนโซเชียลอย่างต่อเนื่องจนกลายเป็นนิสัย
กฎหมาย 2024 นี้เปลี่ยนแปลงประมวลกฎหมายแพ่งของฝรั่งเศส (Code civil) หลายมาตรา และสิ่งที่เปลี่ยนที่สำคัญที่สุดมีอยู่สองเรื่องค่ะ
เรื่องแรก คือ ชีวิตส่วนตัวของเด็กเป็นหน้าที่ของพ่อแม่อย่างเป็นทางการแล้ว
มาตรา 371-1 ของ Code civil ถูกแก้ไขให้ครอบคลุม “vie privée” หรือความเป็นส่วนตัวของเด็กเข้าไปในนิยามของ autorité parentale อย่างชัดเจน ซึ่งหมายความว่า พ่อแม่มีหน้าที่ต้องดูแลความเป็นส่วนตัวของลูกด้วยค่ะ ไม่ใช่แค่ปกป้องร่างกายอย่างเดียว
เรื่องที่สอง คือ ต้องฟังเสียงของเด็กด้วยนะคะ
กฎหมายระบุด้วยว่า เด็กควรมีส่วนร่วมในการตัดสินใจเรื่องภาพของตัวเอง ตามอายุและความเป็นผู้ใหญ่ที่มี ไม่มีตัวเลขอายุที่ตายตัวค่ะ แต่หลักการก็คือ ยิ่งเด็กโตขึ้น ยิ่งต้องถามค่ะ ถ้าลูกบอกว่าไม่อยากให้โพสต์ ก็ต้องเคารพความต้องการนั้นด้วยค่ะ
🤔 แล้วถ้าพ่อแม่ทะเลาะกันเรื่องนี้ล่ะ
นี่คือส่วนที่ practical มากๆ ค่ะ ถ้าพ่อแม่มีความเห็นไม่ตรงกันเรื่องการโพสต์รูปลูก ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยสามารถยื่นเรื่องต่อ juge aux affaires familiales (ผู้พิพากษาด้านครอบครัว) ได้เลยค่ะ โดยศาลสามารถออกคำสั่ง “ห้ามโพสต์” และถ้าอีกฝ่ายยังฝ่าฝืน ก็มีมาตรการ astreinte (การปรับรายวัน) บังคับใช้ได้ค่ะ
☝️ กรณีที่หนักกว่านั้น ถ้าการโพสต์ภาพของลูกส่งผลเสียต่อศักดิ์ศรีหรือจิตใจของเด็กอย่างรุนแรง ไม่ใช่แค่พ่อแม่อีกฝ่ายที่ยื่นเรื่องได้นะคะ บุคคลที่สาม เช่น สมาชิกครอบครัว หรือหน่วยงานสังคมสงเคราะห์ ก็สามารถยื่นเรื่องต่อศาลเพื่อให้ศาลมอบอำนาจดูแลเรื่องภาพของเด็กให้คนอื่นแทนค่ะ ภายใต้มาตรา 377 ของ Code civil
🤔 แล้วถ้าคนอื่น ที่ไม่ใช่พ่อแม่ โพสต์รูปลูกเราล่ะ
ถ้าคนอื่นโพสต์รูปลูกโดยไม่ได้รับอนุญาต คุณในฐานะพ่อแม่มีสิทธิ์ขอให้ลบได้ค่ะ ถ้าเจ้าของโพสต์ไม่ยอมลบ ก็แจ้ง CNIL (Commission Nationale de l’Informatique et des Libertés) ซึ่งก็คือ หน่วยงานคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของฝรั่งเศสได้ค่ะ และตั้งแต่กฎหมายปี 2024 เป็นต้นมา CNIL สามารถยื่นเรื่องต่อศาลได้เอง ในกรณีที่กระทบสิทธิ์ของเด็กอย่างรุนแรงค่ะ
ถ้าร้ายแรงถึงขั้นคดีอาญา เช่น การเผยแพร่ภาพในที่ส่วนตัวโดยไม่ยินยอม โทษตาม Code pénal อยู่ที่จำคุกสูงสุด 1 ปีและปรับ 45,000 ยูโรค่ะ
สรุปสั้นๆ สำหรับพ่อแม่ที่อยู่ในฝรั่งเศสค่ะ
นี่คือสิ่งที่ practical ที่สุดที่ควรรู้ไว้ค่ะ:
- ถ้าคู่สมรสยังมีอำนาจปกครองร่วม → ต้องคุยกันก่อนโพสต์ ไม่ว่าจะอยู่ด้วยกันหรือเลิกกันแล้วก็ตาม
- ถ้าลูกโตพอที่จะสื่อสารได้ → ถามลูกด้วยนะคะ
- ระวังการโพสต์ในกลุ่ม Line หรือ Facebook ครอบครัวค่ะ เพราะพอโพสต์แล้ว เราควบคุมการกระจายต่อไม่ได้อีกแล้ว
- ถ้าไม่แน่ใจ → ไม่โพสต์ก็ได้ค่ะ ไม่มีใครตัดคะแนนความเป็นพ่อแม่ที่ดีจากการไม่โพสต์รูปลูกนะคะ
กฎหมายนี้ไม่ได้สร้างมาเพื่อจับผิดพ่อแม่ค่ะ ตัวกฎหมายเองบอกชัดว่ามันคือ “loi de pédagogie” คือ กฎหมายที่ตั้งใจสอนมากกว่าลงโทษค่ะ อ่านเก็บไว้เป็นความรู้ก็ดีค่ะ เผื่อวันหนึ่งจะต้องใช้ หรืออย่างน้อยก็ได้คุยกับลูกอย่างมีหลักการค่ะ 😊
ชาวเมาท์ฯ คนไหนเคยเจอสถานการณ์แบบนี้บ้างคะ หรือในครอบครัวมีการตั้งกฎเรื่องโพสต์รูปลูกกันไหม คอมเมนต์มาเล่าให้ฟังได้เลยนะคะ
