บ้านเป็นมรดกตกทอด แต่ยังขายบ้านไม่ได้เพราะพี่น้องไม่ยอม 🤕

ชาวเมาท์ฯ คะ สมมติเรื่องมีอยู่ว่า พ่อเพิ่งเสียชีวิตไปค่ะ ทิ้งบ้านไว้หลังหนึ่งในต่างจังหวัด มีทายาท 3 คน คือ เราและพี่น้องอีกสองคนค่ะ ทุกคนได้รับส่วนแบ่งเท่ากันค่ะ

แต่แล้วก็มีปัญหาค่ะ คนหนึ่งอยากขายบ้าน อีกคนอยากเก็บไว้ และอีกคนหายตัวไปไม่รับโทรศัพท์เลยค่ะ

สถานการณ์แบบนี้เกิดขึ้นบ่อยมากในฝรั่งเศสค่ะ และมีชื่อเรียกทางกฎหมายว่า indivision successorale ค่ะ

🤓 indivision successorale คืออะไร

หลังจากที่มีคนเสียชีวิต ทรัพย์สินทั้งหมดไม่ได้ตกไปเป็นของทายาทคนใดคนหนึ่งทันทีค่ะ แต่ตกเป็นของ “ทายาททุกคนร่วมกัน” ก่อนค่ะ

ในช่วงนี้ ไม่มีใครในบรรดาทายาทที่มีสิทธิ์ใช้หรือจัดการทรัพย์สินชิ้นไหนเป็นของตัวเองแต่เพียงผู้เดียวค่ะ ทุกคนมีส่วนแบ่งในรูปของ “สัดส่วน” (quote-part) ไม่ใช่เจ้าของส่วนที่เป็นรูปธรรมค่ะ

พูดง่ายๆ คือ ถ้ามีบ้านหลังหนึ่งและทายาท 3 คน ไม่มีใครเป็นเจ้าของ “ห้องนอนซ้าย” หรือ “ห้องครัว” ค่ะ ทุกคนเป็นเจ้าของ 1 ใน 3 ของบ้านทั้งหลังร่วมกันค่ะ

กฎหมายแบ่งการตัดสินใจออกเป็น 3 ประเภทค่ะ แต่ละประเภทมีเงื่อนไขการโหวตที่ต่างกันค่ะ

ประเภทที่ 1: Actes conservatoires (การดูแลรักษา)

การดูแลรักษาทรัพย์สินเพื่อป้องกันความเสียหาย ทายาทคนเดียวสามารถตัดสินใจและดำเนินการได้ทันทีโดยไม่ต้องขออนุมัติจากใครทั้งนั้นค่ะ

ตัวอย่างเช่น หลังคาบ้านรั่ว ทายาทคนใดคนหนึ่งสามารถจ้างช่างซ่อมได้เลยค่ะ สำรองเงินไปก่อน แล้วค่อยเรียกคืนจากกองมรดกทีหลังค่ะ

ประเภทที่ 2: Actes d’administration (การบริหารจัดการ)

การบริหารจัดการทรัพย์สินตามปกติ เช่น การทำสัญญาเช่าบ้าน การต่ออายุสัญญาเช่า หรือการขายสังหาริมทรัพย์เพื่อชำระหนี้ของกองมรดก ต้องได้รับความเห็นชอบจากทายาทที่มีส่วนแบ่งรวมกันอย่างน้อย 2 ใน 3 ค่ะ และต้องแจ้งให้ทายาทที่เหลือทราบด้วยค่ะ

การคิดเสียงข้างมาก 2 ใน 3 คำนวณจากสัดส่วนสิทธิ์ ไม่ใช่จากจำนวนคนค่ะ ถ้าทายาท 3 คนมีส่วนแบ่งเท่ากันคนละ 1 ใน 3 ต้องได้ทายาท 2 คนยินยอม แต่ถ้าคนหนึ่งถือ 1 ใน 2 และอีกสองคนถือ 1 ใน 4 การคำนวณก็จะต่างออกไปค่ะ

ประเภทที่ 3: Actes de disposition (การขายหรือจำหน่าย)

การขาย การโอน หรือการจำนองทรัพย์สิน ต้องได้รับความยินยอมจากทายาททุกคนเป็นเอกฉันท์ค่ะ ถ้ามีคนไม่เห็นด้วยแม้แต่คนเดียว การกระทำนั้นก็ไม่มีผลทางกฎหมายค่ะ

นั่นคือสาเหตุที่สถานการณ์ของเราในตอนต้นมันติดขัดค่ะ เราจะขายบ้านไม่ได้ถ้าไม่ได้รับความเห็นชอบจากทุกคนค่ะ

🫢 แต่ถ้ามีกรณีเร่งด่วน กฎหมายใหม่ปี 2026 ช่วยได้ค่ะ

loi n°2026-248 ลงวันที่ 7 เมษายน 2026 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 9 เมษายน 2026 กำหนดไว้ใน article 815-6 ของ Code civil ว่าทายาทคนหนึ่งสามารถยื่นขออนุมัติจากศาลเพื่อขายทรัพย์สินในกองมรดกได้คนเดียว ในกรณีที่มีความเร่งด่วนและเป็นประโยชน์ต่อส่วนรวมค่ะ

ยกตัวอย่างเช่น บ้านกำลังจะถูกธนาคารยึด หรือกำลังทรุดโทรมและก่อให้เกิดอันตรายต่อสาธารณะค่ะ ในกรณีแบบนี้ ทายาทคนหนึ่งสามารถไปขอให้ศาลอนุมัติการขายได้โดยไม่ต้องรอให้ทุกคนเห็นด้วยค่ะ

และอีกช่องทางหนึ่งค่ะ คือ ทายาทที่มีสัดส่วนรวมกันอย่างน้อย 2 ใน 3 ของสิทธิ์ สามารถยื่นขออนุมัติจากศาลเพื่อขายทรัพย์สินได้ แม้จะมีทายาทกลุ่มน้อยคัดค้านอยู่ค่ะ

หลินขอย้ำนะคะ ทั้งสองช่องทางนี้ไม่ใช่ทางปกติค่ะ เป็นทางออกสำหรับกรณีที่มีความจำเป็นจริงๆ เท่านั้นค่ะ

🤓 กฎหมายฝรั่งเศสมีหลักการสำคัญมากค่ะ คือ “ไม่มีใครถูกบังคับให้อยู่ใน indivision ตลอดไป” ซึ่งบัญญัติไว้ใน article 815 ของ Code civil ค่ะ

ทางออกจาก indivision มีสองแบบค่ะ:

👉 partage amiable คือ ทายาททุกคนตกลงกันได้ว่าใครจะได้อะไร ทำผ่านโนตาร์และเสร็จสิ้นได้ค่อนข้างเร็วค่ะ ถือว่าเป็นทางออกที่ดีที่สุดถ้าทุกคนร่วมมือกันค่ะ

👉 partage judiciaire คือ ถ้าตกลงกันไม่ได้ ทายาทคนใดคนหนึ่งสามารถนำเรื่องขึ้นศาลเพื่อบังคับแบ่งได้ค่ะ กฎหมายใหม่ปี 2026 มีเป้าหมายลดความซับซ้อนของกระบวนการนี้ด้วย เพื่อให้เร็วและเข้าถึงได้มากขึ้นค่ะ

กลับมาที่สถานการณ์สมมติของเรา

บ้านที่พ่อทิ้งไว้ยังขายไม่ได้ในทันทีค่ะ เพราะต้องได้รับความเห็นชอบจากทายาททุกคนค่ะ แต่ถ้าหลังคารั่ว ซ่อมก่อนได้เลยค่ะ

ถ้าอยากออกจาก indivision ทางที่ดีที่สุดคือนัดคุยกับโนตาร์ร่วมกันเพื่อทำ partage amiable ค่ะ ถ้าพี่น้องคนหนึ่งยังหาตัวไม่ได้ ก็อาจต้องใช้ช่องทางศาลค่ะ และถ้าบ้านเริ่มทรุดโทรมหนักจนกลายเป็นเรื่องเร่งด่วน ตอนนี้มีช่องทางใหม่ตาม article 815-6 ที่เพิ่งออกมาปีนี้ค่ะ

สรุปสั้นๆ

ประเภทการกระทำ	ต้องใช้เสียงเท่าไหร่
Actes conservatoires (ดูแลรักษา)	ทายาทคนเดียวทำได้ค่ะ
Actes d’administration (บริหารจัดการ)	ต้องได้ 2 ใน 3 ของสิทธิ์ค่ะ
Actes de disposition (ขาย/โอน)	ต้องได้เอกฉันท์ทุกคนค่ะ

🔴 กรณีฉุกเฉิน: article 815-6 (loi 2026-248) อนุญาตให้ทายาทคนหนึ่งขอศาลอนุมัติขายได้ถ้ามีความเร่งด่วนและเป็นประโยชน์ร่วมกันค่ะ

🔴 เราสามารถออกจาก indivision ได้เสมอค่ะ ไม่ว่าจะด้วย partage amiable หรือ partage judiciaire ค่ะ ไม่มีกฎหมายไหนบังคับให้อยู่ใน indivision ตลอดไปค่ะ

อ้างอิงข้อมูล: service-public.fr, vie-publique.fr และ loi n°2026-248 du 7 avril 2026 ค่ะ

ชาวเมาท์ฯ คะ เคยเจอสถานการณ์ indivision ในครอบครัวบ้างไหมคะ ตกลงกันได้หรือต้องผ่านกระบวนการอะไรบ้าง มาแชร์กันได้เลยนะคะ 😊