อยากกลับไปเกษียณที่ไทย บำนาญที่ทำงานมาทั้งชีวิตในฝรั่งเศสจะตามมาไหมนะ

สมมติ เรื่องมีอยู่ว่า…

คุณทำงานอยู่ในฝรั่งเศสมาหลายปี จ่าย cotisation เข้าระบบทุกเดือน ไม่เคยขาดค่ะ แล้ววันหนึ่งก็เริ่มคิดว่า ถ้าเกษียณแล้วอยากกลับไทย อยากอยู่ใกล้ครอบครัว อยากใช้ชีวิตสบายๆ ที่บ้านเกิด เงินบำนาญที่สะสมมานานในฝรั่งเศสจะยังตามมาให้ไหมคะ

คำตอบคือ ได้ค่ะ แต่มีเงื่อนไขที่ต้องรู้ก่อนค่ะ

ฝรั่งเศสส่งบำนาญไปประเทศไทยได้ไหม

ได้ค่ะ เงินบำนาญฝรั่งเศสสามารถโอนไปได้ทุกประเทศในโลก รวมถึงประเทศไทยด้วยค่ะ ไม่มีกฎที่บอกว่าต้องอยู่ในฝรั่งเศสถึงจะได้รับบำนาญนะคะ ตราบใดที่คุณผ่านเกณฑ์เรื่องอายุและปีสมทบที่กำหนดไว้ caisse de retraite ก็จะโอนเงินให้คุณตามปกติค่ะ

แต่ไทยและฝรั่งเศส ไม่มีสนธิสัญญาด้านความคุ้มครองสังคม (convention bilatérale de sécurité sociale) ระหว่างกัน ค่ะ ตรงนี้มีผลในทางปฏิบัติหลายอย่างที่ต้องเข้าใจก่อนตัดสินใจย้ายค่ะ

เมื่อไม่มีสนธิสัญญา หมายความว่าอะไร

บำนาญฝรั่งเศสยังได้รับอยู่ค่ะ ฝรั่งเศสคำนวณและจ่ายส่วนของตัวเองตามปีสมทบที่คุณมีในระบบฝรั่งเศสค่ะ ตรงนี้ไม่เปลี่ยนแปลงค่ะ

แต่ถ้าคุณเคยทำงานในประเทศอื่นก่อนมาฝรั่งเศส ปีสมทบจากประเทศที่ไม่มีข้อตกลงกับฝรั่งเศส จะไม่ถูกนำมารวมคำนวณด้วยค่ะ ฝรั่งเศสจะดูเฉพาะปีที่คุณสมทบในระบบฝรั่งเศสเท่านั้นค่ะ

เรื่องภาษี ต้องระวังค่ะ เมื่อไม่มีสนธิสัญญาภาษีครอบคลุมครบถ้วน อาจมีความเสี่ยงเรื่องถูกเก็บภาษีในสองประเทศพร้อมกันได้ค่ะ ตรงนี้แนะนำให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีก่อนย้ายค่ะ

เรื่องประกันสุขภาพ เมื่อไม่ได้อยู่ใน EU หรือประเทศที่มีข้อตกลงด้านสุขภาพกับฝรั่งเศสแล้ว สิทธิ์ประกันสุขภาพของฝรั่งเศสจะไม่ครอบคลุมในไทยค่ะ ต้องจัดการเองค่ะ เช่น สมัครกับ Caisse des Français de l’Étranger (CFE) หรือซื้อประกันเอกชนค่ะ

ขั้นตอนปฏิบัติก่อนและหลังย้าย

ก่อนออกจากฝรั่งเศส: แจ้ง caisse de retraite เรื่องที่อยู่ใหม่และเปลี่ยนข้อมูลธนาคารค่ะ สามารถเลือกรับเงินโอนเข้าบัญชีไทยโดยตรง หรือจะคงบัญชีฝรั่งเศสไว้แล้วโอนเองทีหลังก็ได้ค่ะ ให้เปรียบเทียบค่าธรรมเนียมโอนและอัตราแลกเปลี่ยนก่อนตัดสินใจค่ะ

หลังย้าย ทำทุกปี: caisse de retraite จะส่ง certificat de vie (ใบรับรองการมีชีวิตอยู่) มาให้คุณค่ะ ต้องกรอกและส่งกลับทุกปีค่ะ ถ้าไม่ส่ง บำนาญจะถูกระงับทันทีค่ะ สามารถนำเอกสารไปรับรองที่สถานกงสุลฝรั่งเศสในกรุงเทพฯ หรือเชียงใหม่ได้ค่ะ หรือใช้แอป “Mon certificat de vie” ที่ส่งผ่านระบบ biometric ออนไลน์ได้เลยค่ะ

สรุปสั้นๆ

เรื่อง	สถานะ
รับบำนาญฝรั่งเศสในไทยได้ไหม	ได้ค่ะ — โอนตรงได้เลย
สนธิสัญญาความคุ้มครองสังคมไทย-ฝรั่งเศส	ไม่มีค่ะ
ปีสมทบจากประเทศอื่น	ไม่ถูกรวมคำนวณ ถ้าไม่มีข้อตกลงกับฝรั่งเศส
ภาษี	ต้องตรวจสอบค่ะ — อาจมีความเสี่ยงภาษีซ้อน
ประกันสุขภาพ	ต้องจัดการเองค่ะ (CFE หรือเอกชน)
certificat de vie	ต้องส่งทุกปีค่ะ

พูดง่ายๆ คือ กลับไทยแล้วยังได้บำนาญฝรั่งเศสอยู่ค่ะ แต่ต้องเตรียมเรื่องภาษีและประกันสุขภาพให้ดีก่อนค่ะ เพราะไม่มีระบบที่จัดการให้อัตโนมัติเหมือนกรณีย้ายไปอยู่ใน EU ค่ะ

ชาวเมาท์ฯ คนไหนที่กำลังวางแผนกลับไทยหลังเกษียณ แนะนำให้ติดต่อ caisse de retraite ของตัวเองโดยตรง และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีก่อนนะคะ เพราะรายละเอียดแต่ละคนต่างกันค่ะ