สมมติ เรื่องมีอยู่ว่า…
คุณเช่าอพาร์ตเมนต์อยู่กับเจ้าของบ้านที่เป็นบุคคลธรรมดา ช่วงหลังรายรับไม่พอกับรายจ่าย ค่าเช่าเลยค้างไปสองเดือน จนวันหนึ่งมีเจ้าพนักงานบังคับคดี (commissaire de justice) มาส่งเอกสารที่เรียกว่า “commandement de payer” หรือหนังสือทวงหนี้อย่างเป็นทางการ ให้เวลาคุณ 6 สัปดาห์ในการจ่ายหนี้ก่อนที่เงื่อนไขยกเลิกสัญญาเช่าจะมีผล คุณเริ่มกังวลว่าจะถูกไล่ที่ไหม แล้วจะมีใครช่วยเหลือคุณก่อนที่เรื่องจะบานปลายถึงศาลไหม
ชาวเมาท์ฯ คะ ข่าวดีคือ ตอนนี้ความช่วยเหลือจะมาถึงเร็วขึ้นมากค่ะ เพราะมีกฎใหม่ที่เพิ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษาฝรั่งเศสเมื่อ 6 สิงหาคม 2026 หลินไปหาข้อมูลมาเมาท์ให้ฟัง
หัวใจของกฎใหม่นี้คือเอกสารที่เรียกว่า “diagnostic social et financier” หรือการประเมินสถานะทางสังคมและการเงินของผู้เช่าที่ค้างค่าเช่า เอกสารนี้ใช้ประเมินว่าครอบครัวคุณกำลังเจอปัญหาอะไร แล้วช่วยหาทางออกที่เหมาะสม เช่น การผ่อนชำระหนี้เป็นงวดๆ หรือการเชื่อมโยงไปยังความช่วยเหลือทางการเงินต่างๆ
ปัญหาที่ผ่านมาคือ เอกสารนี้มักถูกจัดทำก็ต่อเมื่อผู้เช่าถูกฟ้องต่อศาลไปแล้วเพื่อยกเลิกสัญญาเช่า ซึ่งหมายความว่ากว่าจะมีคนเข้ามาช่วย หนี้ก็มักจะพอกพูนไปหลายเดือนแล้ว และทางเลือกในการแก้ปัญหาก็เหลือน้อยลงเรื่อยๆ
กฎใหม่เปลี่ยนจุดนี้ค่ะ ตอนนี้ถ้าเจ้าของบ้านของคุณเป็นบุคคลธรรมดาหรือเป็นบริษัทครอบครัวประเภท SCI (société civile immobilière) การประเมินนี้จะถูกทำตั้งแต่ขั้น commandement de payer เลย ซึ่งเป็นขั้นตอนแรกสุดของกระบวนการ ก่อนที่จะไปถึงขั้นฟ้องศาลด้วยซ้ำ พูดง่ายๆ คือ ความช่วยเหลือขยับมาเร็วขึ้นหลายเดือนเลยค่ะ
นอกจากนี้ ถ้าเรื่องของคุณเดินไปถึงขั้นต้องขึ้นศาลจริงๆ กฎใหม่ยังกำหนดว่า ถ้าหนึ่งเดือนก่อนวันนัดขึ้นศาล ยังไม่มีการประเมินที่ทำมาไม่เกิน 6 สัปดาห์ หน่วยงานที่รับผิดชอบจะนัดสัมภาษณ์คุณใหม่เพื่ออัปเดตสถานการณ์ ทำให้ศาลได้เห็นข้อมูลล่าสุดของคุณ ไม่ใช่ข้อมูลเก่าที่อาจไม่ตรงกับความเป็นจริงแล้ว เพราะบางทีสถานการณ์ของคุณอาจดีขึ้นหรือแย่ลงกว่าตอนที่เริ่มกระบวนการก็ได้
ผลการประเมินนี้จะถูกส่งไปยังหน่วยงานที่เรียกว่า CCAPEX ทันทีที่ทำเสร็จ และทุกครั้งที่มีการอัปเดตด้วย CCAPEX ย่อมาจาก commission de coordination des actions de prévention des expulsions locatives เป็นหน่วยงานระดับจังหวัดที่ทำหน้าที่ประสานงานป้องกันการไล่ที่ และช่วยส่งต่อครอบครัวที่มีปัญหาไปยังความช่วยเหลือที่เหมาะสม เช่น กองทุนช่วยเหลือที่อยู่อาศัย (FSL) หรือการดูแลทางสังคมต่างๆ ค่ะ
อีกจุดที่น่าสนใจคือ ถ้าคุณไม่สะดวกเข้าร่วมสัมภาษณ์ ผู้เชี่ยวชาญที่ทำหน้าที่ประเมินก็ยังสามารถทำการประเมินต่อไปได้ โดยใช้ข้อมูลที่มีอยู่แล้วและข้อมูลที่ CCAPEX ส่งมาให้ ดังนั้นแม้จะพลาดนัด กระบวนการก็ยังไม่หยุดชะงักไปเฉยๆ นะคะ และผู้ว่าราชการจังหวัด (préfet) เองก็สามารถขอให้ทำหรืออัปเดตการประเมินนี้ได้ ก่อนที่จะตัดสินใจว่าจะอนุมัติให้ตำรวจเข้าช่วยบังคับไล่ที่หรือไม่
กลับมาที่สถานการณ์สมมติของเราค่ะ หลังได้รับ commandement de payer ไม่นาน คุณอาจได้รับการติดต่อให้เข้าสัมภาษณ์เพื่อทำ diagnostic social et financier แล้ว นี่คือโอกาสสำคัญที่จะอธิบายสถานการณ์ของคุณ และเปิดทางให้มีการช่วยเหลือก่อนที่เรื่องจะลุกลามไปถึงขั้นศาลหรือการไล่ที่จริงๆ ค่ะ
สรุปสั้นๆ ตั้งแต่ 6 สิงหาคม 2026 เป็นต้นมา ถ้าค้างค่าเช่ากับเจ้าของบ้านที่เป็นบุคคลธรรมดาหรือ SCI ครอบครัว การประเมินสถานะทางสังคมและการเงินจะเริ่มทำตั้งแต่ขั้นได้รับหนังสือทวงหนี้ (commandement de payer) ไม่ต้องรอถึงขั้นถูกฟ้องศาลแล้วค่ะ ฐานกฎหมายคือ Décret n° 2026-739 ลงวันที่ 4 สิงหาคม 2026 ซึ่งแก้ไข Décret n° 2021-8 ลงวันที่ 5 มกราคม 2021 โดยดำเนินการตามมาตรา 10 ของ Loi n° 2023-668 ลงวันที่ 27 กรกฎาคม 2023
ชาวเมาท์ฯ ถ้ากำลังเจอปัญหาค้างค่าเช่าอยู่ อย่าปล่อยผ่านนัดสัมภาษณ์แบบนี้นะคะ เพราะเป็นโอกาสที่จะได้รับความช่วยเหลือจริงๆ ก่อนที่เรื่องจะบานปลาย
