เงินเดือนไม่เข้า ทำอะไรได้บ้างในฝรั่งเศส

ชาวเมาท์ฯ คะ… หลินอยากเล่าเรื่องนี้ให้ฟังค่ะ เพราะมีคนไทยในฝรั่งเศสหลายคนเคยเจอสถานการณ์นี้ สิ้นเดือนผ่านไปแล้ว เงินเดือนยังไม่เข้า ไม่รู้ว่าต้องทำอะไร กลัวว่าถ้าไปถามนายจ้างแล้วจะกลายเป็นเรื่อง ก็เลยนั่งรอต่อไปค่ะ

แต่ในฝรั่งเศส การรู้สิทธิ์ตัวเองคือก้าวแรกที่สำคัญที่สุดเลยค่ะ หลินเลยอยากพาทุกคนดูว่า ถ้าเงินเดือนไม่เข้าหรือเข้าช้า มีขั้นตอนอะไรบ้างที่ทำได้ค่ะ

ก่อนอื่น เงินเดือนในฝรั่งเศสต้องจ่ายเมื่อไหร่

🤓 ตามกฎหมายแรงงานฝรั่งเศส นายจ้างต้องจ่ายเงินเดือนเดือนละครั้งค่ะ และต้องจ่ายตามวันที่ตกลงกันไว้ในสัญญาหรือตามธรรมเนียมของบริษัท

ประเด็นสำคัญที่ต้องเข้าใจตั้งแต่ต้น คือ ในฝรั่งเศสไม่มีกฎหมายที่บอกว่านายจ้าง “มีสิทธิ์จ่ายช้า 1 เดือนได้” หรือ “จ่ายเดือนถัดไปก็โอเค” ค่ะ นั่นเป็นความเข้าใจผิดที่พบบ่อยมากค่ะ ถ้าวันจ่ายผ่านไปแล้วแต่เงินยังไม่เข้า นั่นแปลว่านายจ้างผิดนัดแล้วค่ะ

และตามคำพิพากษาของศาลฎีกาฝรั่งเศส การจ่ายเงินเดือนล่าช้าถือเป็นความผิดร้ายแรงของนายจ้าง (faute grave) แม้จะมีเหตุผลที่ฟังดูสมเหตุสมผลก็ตามค่ะ

ขั้นตอนที่ 1: ติดต่อ HR หรือผู้จัดการก่อนเลยค่ะ

ถ้าเงินเดือนไม่เข้าตามกำหนด สิ่งแรกที่ควรทำคือติดต่อฝ่าย HR หรือผู้จัดการโดยตรงเลยค่ะ บางครั้งอาจเป็นแค่ความผิดพลาดทางระบบหรือธนาคาร แล้วแก้ได้ภายในไม่กี่วันค่ะ

แต่นี่สำคัญมากค่ะ แม้จะคุยทางโทรศัพท์หรือพูดคุยกันแบบตัวต่อตัว ให้ follow up เป็นลายลักษณ์อักษรด้วยเสมอค่ะ ส่งอีเมลสรุปสิ่งที่คุยกัน เก็บหลักฐานไว้ค่ะ เพราะถ้าเรื่องลุกลามไปถึงศาล เราต้องแสดงให้เห็นว่าพยายามแก้ปัญหาก่อนแล้วค่ะ

ขั้นตอนที่ 2: ส่ง “mise en demeure” ถ้ายังไม่ได้รับเงิน

ถ้าติดต่อ HR แล้วแต่เงินยังไม่เข้า ขั้นตอนต่อไปคือการส่ง mise en demeure (หมายเรียกให้ปฏิบัติหน้าที่) ค่ะ นี่คือจดหมายทางการที่บอกนายจ้างอย่างชัดเจนว่าคุณร้องขอให้จ่ายเงินเดือนที่ค้างอยู่ภายในเวลาที่กำหนดค่ะ

จดหมายนี้ต้องส่งโดย lettre recommandée avec accusé de réception (LRAR) หรือจดหมายลงทะเบียนแบบมีใบตอบรับค่ะ ไม่ใช่แค่อีเมลหรือ SMS นะคะ เหตุผลคือต้องมีหลักฐานชัดเจนว่านายจ้างได้รับจดหมายจริงๆ ค่ะ ใบตอบรับนั้นสำคัญมากถ้าต้องขึ้นศาลทีหลังค่ะ

จดหมาย mise en demeure ที่ดีควรมี:

• ระบุว่าเป็น “mise en demeure de payer le salaire” ในหัวจดหมาย
• ระบุเดือนที่ค้างและจำนวนเงินที่ยังไม่ได้รับ
• กำหนดเส้นตายให้ชัดเจน (เช่น ภายใน 8 วัน)
• แจ้งว่าถ้าไม่ดำเนินการ จะยื่นเรื่องต่อ Conseil de prud’hommes ค่ะ

มีแบบฟอร์มตัวอย่างให้โหลดฟรีที่ service-public.fr ด้วยนะคะ ไม่ต้องจ้างทนายเขียนเองก็ได้ค่ะ

ขั้นตอนที่ 3: ยื่นเรื่องต่อ Conseil de prud’hommes

ถ้าส่ง mise en demeure แล้วนายจ้างยังเพิกเฉย ก็ถึงเวลายื่นเรื่องต่อ Conseil de prud’hommes (CPH) หรือศาลแรงงานค่ะ

☝️ สิ่งที่หลายคนยังสับสน คือ นี่คือทางหลักในการเรียกเงินเดือนคืน ไม่ใช่ inspection du travail (สำนักงานตรวจแรงงาน) ค่ะ เดี๋ยวจะอธิบายเรื่อง inspection ด้วยนะคะ แต่ขอให้เข้าใจก่อนว่า CPH เท่านั้นที่มีอำนาจสั่งให้นายจ้างจ่ายเงินค่ะ

ที่ CPH คุณสามารถ:

• เรียกร้องให้นายจ้างจ่ายเงินเดือนที่ค้างทั้งหมด รวมถึงดอกเบี้ยค่ะ
• ขอค่าเสียหายเพิ่มเติม (dommages et intérêts) ถ้าได้รับความเดือดร้อนจากการไม่ได้รับเงินค่ะ
• ในกรณีร้ายแรง อาจขอให้ศาลวินิจฉัยว่าสัญญาถูกยกเลิกโดยฝ่ายนายจ้าง ซึ่งเท่ากับถูกไล่ออกโดยไม่มีเหตุอันควรค่ะ

ข้อดีอย่างหนึ่งคือ ภาระการพิสูจน์อยู่ที่นายจ้างค่ะ ไม่ใช่เราที่ต้องพิสูจน์ว่าไม่ได้รับเงิน แต่นายจ้างต้องพิสูจน์ว่าจ่ายแล้วค่ะ แม้แต่การมี payslip ในมือก็ยังไม่ถือว่าเป็นหลักฐานว่าจ่ายจริงนะคะ

และถ้าเรื่องเร่งด่วน ยังมีช่องทางแบบด่วนเรียกว่า procédure de référé ด้วยค่ะ เหมาะสำหรับกรณีที่ชัดเจนและต้องการคำสั่งศาลอย่างรวดเร็วค่ะ

ตามกฎหมาย คุณมีเวลา 3 ปีนับจากวันที่ควรได้รับเงินเดือน เพื่อยื่นเรื่องต่อ CPH ค่ะ

พูดง่ายๆ คือ ถ้าเงินเดือนเดือนมีนาคมไม่เข้า คุณมีสิทธิ์ยื่นเรื่องได้จนถึงเดือนมีนาคมอีก 3 ปีข้างหน้าค่ะ แต่อย่ารอนานเกินไปนะคะ เพราะยิ่งรวบรวมหลักฐานได้เร็วเท่าไหร่ ยิ่งดีค่ะ และ mise en demeure ที่ส่งไปไม่ได้หยุดนับอายุความนะคะ ต้องยื่น CPH เองถ้าอยากให้สิทธิ์มีผลจริงๆ ค่ะ

🧐 แล้ว Inspection du travail ทำอะไรได้บ้าง

หลายคนคิดว่าถ้าเงินเดือนไม่เข้า แค่แจ้ง inspection du travail แล้วเขาจะจัดการให้ค่ะ แต่ต้องบอกตรงๆ ว่า inspection du travail ไม่มีอำนาจสั่งให้นายจ้างจ่ายเงินค่ะ นั่นคืออำนาจของศาลแรงงานเท่านั้น

แต่ inspection du travail ก็ยังมีประโยชน์นะคะ โดยเฉพาะถ้าในบริษัทเดียวกันมีการละเมิดกฎหมายแรงงานในภาพกว้าง เช่น ทำงานเกินชั่วโมง ไม่มีสัญญา หรือมีการปฏิบัติต่อพนักงานไม่เป็นธรรมในหลายๆ ด้านพร้อมกัน ในกรณีแบบนั้น การแจ้ง inspection อาจทำให้นายจ้างรู้สึกว่ามีคนจับตาดูอยู่ค่ะ แรงกดดันทางอ้อมที่บางครั้งก็ได้ผลค่ะ แต่ถ้าต้องการเรียกเงินเดือนคืน ทาง CPH คือเส้นทางที่ตรงและมีพลังที่สุดค่ะ

สรุปให้จำง่ายๆ

ขั้นตอน	ทำอะไร
1	ติดต่อ HR / ผู้จัดการทันที และ follow up เป็นอีเมล
2	ส่ง mise en demeure ทาง LRAR (จดหมายลงทะเบียน) ถ้ายังไม่ได้เงิน
3	ยื่นเรื่องต่อ Conseil de prud’hommes ถ้านายจ้างยังเพิกเฉย
⏱️	มีเวลา 3 ปีในการยื่นเรื่อง นับจากวันที่ควรได้รับเงินค่ะ

เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องเล็กน้อยค่ะ การไม่ได้รับเงินเดือนส่งผลกับทุกอย่างในชีวิตเลย ทั้งค่าเช่า ค่ากิน ค่าใช้จ่ายรายเดือน ดังนั้นอย่ารอนานและอย่าเกรงใจมากเกินไปนะคะ กฎหมายฝรั่งเศสออกแบบมาเพื่อปกป้องเราค่ะ แต่เราต้องลงมือใช้มันเองด้วย

ถ้าใครเคยเจอสถานการณ์นี้มาก่อน หรืออยากถามว่าขั้นตอนไหนยังไม่ชัดเจน มาคุยกันได้เลยนะคะ หลินจะพยายามตอบให้ค่ะ 💪